Nỗi lo về chất sát khuẩn triclosan - SKDSNews

Nỗi lo về chất sát khuẩn triclosanNgười ta đã đặt vấn đề về sự an toàn của triclosan là chất sát khuẩn được dùng làm chất phụ gia của khá nhiều sản phẩm dùng hằng ngày trên khắp thế giới.

Người ta đã đặt vấn đề về sự an toàn của triclosan là chất sát khuẩn được dùng làm chất phụ gia của khá nhiều sản phẩm dùng hằng ngày trên khắp thế giới.

Cách đây vài năm, người ta đã đặt vấn đề về sự an toàn của triclosan là chất sát khuẩn được dùng làm chất phụ gia của khá nhiều sản phẩm dùng hằng ngày trên khắp thế giới. Mới đây vấn đề an toàn của triclosan lại được nêu lên khi có một số nghiên cứu được công bố.

Từ khá lâu, triclosan hiện diện trong nhiều sản phẩm dùng cho gia đình như: xà phòng, kem đánh răng, nước súc miệng, nước rửa tay, nước rửa chén, một số mỹ phẩm

Triclosan là gì?

Trước hết, ta nên biết triclosan là chất sát khuẩn đã được dùng khá lâu, từ năm 1972, được gọi là chất sát khuẩn vì triclosan có tác dụng diệt khuẩn và diệt vi nấm. Đây là hợp chất hữu cơ với công thức khá đơn giản là 5-cloro-2-(2,4-diclorophenoxy) phenol. Nhờ chứa clor và phenol mà triclosan có tính sát khuẩn. Nó diệt được vi khuẩn nhờ kết hợp và làm bất hoạt enzyme ENR là enzyme mà vi khuẩn rất cần để tổng hợp acid béo tạo vỏ bọc bao quanh con vi khuẩn. Con người không có enzyme ENR nên triclosan dùng ngoài (tức không uống) sẽ không ảnh hưởng tế bào cơ thể người. Do sự phát triển của vi khuẩn mà một số nơi trong cơ thể có nguy cơ nhiễm khuẩn và sinh mùi hôi (như hôi nách chẳng hạn), cho nên triclosan với tác dụng diệt khuẩn đã được dùng như là một thành phần trong các sản phẩm gia dụng như: xà bông (hàm lượng triclosan từ 0,1 - 1%), kem đánh răng, nước xúc miệng, kem cạo râu, nước rửa tay, chất khử mùi (deodorants) hoặc làm chất tẩy uế dùng cho nhân viên y tế rửa tay trong phòng mổ.

Cách đây vài năm, người ta nghi ngờ sử dụng các sản phẩm chứa triclosan có thể gặp nguy hại vì bản chất hóa học của nó. Triclosan bị nghi ngờ có thể kết hợp với clor chứa trong nước máy (nước máy sử dụng trong các thành phố đều được khử trùng với clor) để tạo hợp chất cloroform là chất theo cơ quan EPA Mỹ (US Enviromental Protection Agency) có nguy cơ sinh ung thư. Lại có nguồn tin cho rằng triclosan có thể kết hợp với clor có trong nước máy để tạo thành 2,4-diclorophenol, và chất sau này khi gặp tia tử ngoại của ánh nắng mặt trời biến thành chất độc dioxin. Tuy nhiên, nguy cơ sinh ra dioxin là rất thấp, gần như không đáng kể.

Các vấn đề nổi lên

Gần đây, nổi lên hai vấn đề đối với triclosan. Một là triclosan có thể gây nguy cơ vi khuẩn đề kháng (bacterial resistance) và thứ hai là triclosan có thể trở thành “chất phá vỡ nội tiết” (endocrine disruptor). Ta nên biết rằng, chất thường gây hiện tượng vi khuẩn đề kháng chính là thuốc kháng sinh (KS). Dùng KS không đúng sẽ gây đề kháng, tức là KS đã dùng không còn hiệu quả tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển vi khuẩn. Còn các chất sát khuẩn là hóa chất thì rất hiếm gây hiện tượng đề kháng. Thế mà có một số nghiên cứu cho rằng lạm dụng triclosan có thể làm một số chủng vi khuẩn đề kháng chéo (có lẽ do cơ chế diệt khuẩn của tritosan giống như KS), tức là làm cho vi khuẩn tiếp xúc triclosan sẽ có thể đề kháng một số KS. Tuy nhiên, các nghiên cứu có tính chất báo động đó có một số hạn chế và người ta còn phải thực hiện tiếp nhiều nghiên cứu nữa để xác định triclosan có thực sự gây hiện tượng vi khuẩn đề kháng kháng sinh hay không.

Vấn đề thứ hai đang làm cho người ta lo ngại là từ một số nghiên cứu trên súc vật, có thể nghi ngờ triclosan là “chất phá vỡ nội tiết”. Phá vỡ nội tiết ở đây có nghĩa triclosan có thể cho tác dụng ảnh hưởng đến sự điều hòa chức năng một số hoóc-môn trong cơ thể. Vào năm 2006, đã có một nghiên cứu cho thấy triclosan dùng ở liều thấp có thể ảnh hưởng đến hoóc-môn tuyến giáp và nghiên cứu này thực hiện trên một loài ếch (bullfrog) ở Bắc Mỹ. Nghiên cứu này dẫn đến giả thuyết cho rằng triclosan ức chế tác dụng hoóc-môn tuyến giáp bằng cách gắn vào các thụ thể làm cho hoóc-môn tuyến giáp không có chỗ gắn vào để phát huy tác dụng. Một nghiên cứu khác thực hiện vào năm 2009 ghi nhận triclosan có thể làm thay đổi nồng độ hoóc-môn tuyến giáp trong máu và nghiên cứu này được tiến hành trên chuột thí nghiệm. Một nghiên cứu thử trên súc vật thí nghiệm khác bước đầu cho thấy triclosan có thể tác động đến hai hoóc-môn sinh dục là estrogen (hoóc-môn nữ do buồng trứng tiết ra) và testosteron (hoóc-môn sinh dục nam do tinh hoàn tiết ra). Hai vấn đề nêu trên đã làm cho FDA (Cơ quan Quản lý Thực và Dược phẩm Mỹ) quan tâm và đặt vấn đề cần xem xét kỹ độ an toàn của triclosan. Trong thông báo nêu vào ngày 8 tháng 4 năm 2010, FDA Mỹ cho thấy quan điểm là cần thêm nghiên cứu thêm thì mới khẳng định được triclosan là chất độc hại đối với sức khỏe con người hay không. Theo FDA Mỹ, có một số nghiên cứu cho thấy có khả năng (possibility) triclosan góp phần gây sự đề kháng chéo tức làm cho vi khuẩn tiếp xúc triclosan sẽ có thể đề kháng một số KS, nhưng đòi hỏi cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa. Về khả năng “phá vỡ nội tiết” của triclosan, FDA Mỹ cho rằng đây là kết quả trên súc vật và sự suy diễn từ súc vật sang cho người có thể khác, vì vậy cũng cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để có sự khẳng định. Ta cần biết, y học hiện nay bắt buộc dựa trên chứng cứ, nếu chưa đủ chứng cứ xuất phát từ các nghiên cứu, đặc biệt nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng đạt tiêu chuẩn, thì không thể xác định một chất nào đó có tác dụng điều trị hiệu quả hay do có độc tính cần phải loại bỏ.

Đối với người tiêu dùng, FDA Mỹ có khuyến cáo với một số ý như sau:

- Triclosan hiện nay vẫn chưa được biết rõ có thực sự gây nguy hại cho người, FDA vẫn chưa có đủ chứng cứ về an toàn để khuyến cáo người tiêu dùng là không được các sản phẩm chứa triclosan với hàm lượng thích hợp.

- Người tiêu dùng xem xét kỹ các sản phẩm tiêu dùng nếu thấy chứa triclosan (FDA đã có thông báo yêu cầu tất cả các sản phẩm nếu chứa triclosan phải ghi rõ trên nhãn, bao bì) để có sự lựa chọn dùng theo ý mình.

- Cho tới nay, FDA Mỹ vẫn chưa có chứng cứ cho thấy dùng xà phòng hoặc nước rửa cơ thể chứa triclosan là tiệt trùng tốt hơn so với xà phòng thông thường dùng với nước. Vì vậy, nếu người tiêu dùng lo ngại về triclosan thì nên dùng xà phòng thông thường rửa với nước thường mà không dùng sản phẩm chứa triclosan.

PGS.TS. NGUYỄN HỮU ĐỨC (ĐH Y Dược TPHCM)

Nguồn Suckhoedoisong.vn
Xuong khop

Ca mắc ung thư phổi trẻ nhất 15 tuổi tử vong sau 2 năm điều trị - DTNews

07-11-2018 Hits:256 Tin y dược Điều Trị Đau

Ca mắc ung thư phổi trẻ nhất 15 tuổi tử vong sau 2 năm điều trị - DTNews

(Dân trí) - PGS.TS Lê Văn Quảng, Phó Giám đốc Bệnh viện K cho biết, trung bình một năm tại Việt Nam ghi nhận khoảng 24 nghìn ca mắc mới ung thư phổi và có đến hơn 20 nghìn ca tử vong. Số mắc mới - tử vong gần như tương đương bởi đây là căn bệnh phổ biến nhưng...

Read more

Ca mắc ung thư phổi trẻ nhất 15 tuổi tử vong sau 2 năm điều trị - DTNews

07-11-2018 Hits:208 Tin y dược Điều Trị Đau

Ca mắc ung thư phổi trẻ nhất 15 tuổi tử vong sau 2 năm điều trị - DTNews

(Dân trí) - PGS.TS Lê Văn Quảng, Phó Giám đốc Bệnh viện K cho biết, trung bình một năm tại Việt Nam ghi nhận khoảng 24 nghìn ca mắc mới ung thư phổi và có đến hơn 20 nghìn ca tử vong. Số mắc mới - tử vong gần như tương đương bởi đây là căn bệnh phổ biến nhưng...

Read more

Chà bông gà nhiễm tụ cầu - Thủ phạm khiến 55 người ăn bánh mỳ nhập viện - DTNews

07-11-2018 Hits:224 Tin y dược Điều Trị Đau

Chà bông gà nhiễm tụ cầu - Thủ phạm khiến 55 người ăn bánh mỳ nhập viện - DTNews

(Dân trí) - Kết quả xét nghiệm mẫu thực phẩm xác định, chà bông gà dùng để chế biến món bánh mì là nguyên nhân khiến 55 trẻ em và người lớn bị ngộ độc. Cơ quan chức năng đang hoàn tất hồ sơ, xử lý cơ sở sai phạm. >> Vụ ăn bánh mì nhập viện: Ruồi gián “vo ve” tại...

Read more

Chà bông gà nhiễm tụ cầu - Thủ phạm khiến 55 người ăn bánh mỳ nhập viện - DTNews

07-11-2018 Hits:170 Tin y dược Điều Trị Đau

Chà bông gà nhiễm tụ cầu - Thủ phạm khiến 55 người ăn bánh mỳ nhập viện - DTNews

(Dân trí) - Kết quả xét nghiệm mẫu thực phẩm xác định, chà bông gà dùng để chế biến món bánh mì là nguyên nhân khiến 55 trẻ em và người lớn bị ngộ độc. Cơ quan chức năng đang hoàn tất hồ sơ, xử lý cơ sở sai phạm. >> Vụ ăn bánh mì nhập viện: Ruồi gián “vo ve” tại...

Read more

6 dấu hiệu bất thường báo bệnh tim - DTNews

07-11-2018 Hits:233 Tin y dược Điều Trị Đau

6 dấu hiệu bất thường báo bệnh tim - DTNews

(Dân trí) - Trái tim, một phần không thể thiếu của cuộc sống, nằm trong một khoang bảo vệ là lồng ngực, sẽ thầm lặng thực hiện công việc của mình mà không có bất kỳ dấu hiệu bên ngoài cho người chủ.

Read more

Bình luận